Czym są czerwone sprite'y i gigantyczne dżety uchwycone na zdjęciach wysoko nad odległymi burzami?
Czerwone sprite'y to górnoatmosferyczne przejściowe zjawiska świetlne (TLE) występujące na wysokości 50–90 km nad powierzchnią Ziemi, w mezosferze – znacznie powyżej samolotów pasażerskich i wierzchołków burz. Gdy wyjątkowo silne dodatnie wyładowanie chmura–ziemia (+CG) odprowadza dziesiątki kulombów ładunku z rozległego kowadła chmury warstwowej, nagłe quasi-elektrostatyczne pole wzbudza cząsteczki azotu pod niskim ciśnieniem, które przez 5–20 milisekund świecą szkarłatnymi smugami. Bezlusterkowe aparaty o dużej czułości, skierowane na odległość 150–400 km nad czystym, widocznym horyzontem, rejestrują je znacznie łatwiej niż ludzkie oko przystosowane do ciemności.
Dlaczego „ognista tęcza” nie jest ani ogniem, ani tęczą?
Jej prawdziwa nazwa to łuk okołohoryzontalny. Tęcze powstają w kulistych kroplach deszczu po przeciwnej stronie niż słońce; łuki okołohoryzontalne pojawiają się 46 stopni poniżej słońca w wysokich chmurach cirrus złożonych z kryształków lodu, tylko wtedy, gdy słońce znajduje się wyżej niż 57,8 stopnia nad horyzontem. Z powodu tego geometrycznego ograniczenia obserwatorzy na północ od 55°N (np. w północnej Szkocji lub Skandynawii) nigdy nie zobaczą go z poziomu morza, niezależnie od zachmurzenia.
Czy prążki narastania w gigantycznych gradzinach liczą pionowe kursy windy wewnątrz burzy?
Nie. Badania radarowe i w tunelach aerodynamicznych potwierdzają, że gigantyczne gradziny zazwyczaj pokonują jedną zakrzywioną drogę, od poziomej do łukowatej, przez rozległy prąd wstępujący superkomórki. Przemienne przezroczyste i mleczne warstwy po prostu rejestrują przejścia między obszarami dużej zawartości ciekłej wody (narastanie mokre, przezroczysty lód) a obszarami chłodniejszymi i uboższymi w wodę (narastanie suche, szron, nieprzezroczysty lód bogaty w pęcherzyki powietrza).
Jak meteorolodzy odróżniają wir ogniowy od tornada generowanego przez pożar?
Skalą, czasem trwania i sprzężeniem z chmurą. Wiry ogniowe to wiry warstwy granicznej przy powierzchni, pobudzone przez wznoszące się płomienie w ścinaniu wiatru, bez połączenia z głęboką chmurą. Tornada generowane przez pożar (jak wir o sile odpowiadającej EF3, który wystąpił w 2018 roku podczas pożaru Carr) są ciągle połączone od powierzchni z wirującą podstawą pirocumulonimbusa, położoną kilometry nad ziemią.
Dlaczego niebo między tęczą główną a wtórną wydaje się wyraźnie ciemniejsze?
Znany jako ciemny pas Aleksandra (opisany przez Aleksandra z Afrodyzjady około 200 r. n.e.), ten 8-stopniowy pas między tęczą główną (42 stopnie) a wtórną (51 stopni) wydaje się ciemny, ponieważ krople deszczu rozpraszają promienie odbite raz – ściśle w obrębie 42 stopni (rozjaśniając wnętrze tęczy głównej) – oraz promienie odbite dwukrotnie poza 51 stopniem, pozbawiając strefę pomiędzy nimi odbitego wewnętrznie światła słonecznego.
Czy „światła trzęsień ziemi” lub tęczowe chmury poprzedzające wstrząsy mają potwierdzenie w meteorologii?
Wirusowe nagrania twierdzące, że tęczowe chmury przepowiadają trzęsienia ziemi, niemal zawsze pokazują zwykłą irydyzację chmur lub łuki okołohoryzontalne w chmurach soczewkowatych lub cirrocumulus, które pojawiają się codziennie gdzieś na świecie. Ponieważ optyka kryształków lodu w chmurach cirrus często występuje nad pasmami górskimi, które są również sejsmicznie aktywne, błąd wstecznej oceny łączy rutynową optykę nieba z późniejszymi wstrząsami, mimo braku jakiegokolwiek przyczynowego mechanizmu fizycznego.
Dlaczego chmury srebrzyste (świecące nocą) jaśnieją po zachodzie słońca latem?
Polarne chmury mezosferyczne tworzą się na wysokości około 80–85 km – w najzimniejszej warstwie atmosfery Ziemi latem (−120 °C), gdzie śladowa para wodna zamarza na nanocząstkach dymu meteorytowego. Ponieważ znajdują się pięciokrotnie wyżej niż chmury pogodowe troposfery, promienie słoneczne nadal je oświetlają spod horyzontu przez jedną lub dwie godziny po zachodzie słońca przy powierzchni.
Czy chmura łukowata (shelf cloud) może natychmiast przekształcić się w szeroki klin tornada?
Chmura łukowata (arcus) wyznacza chłodne, opadające powietrze schłodzone deszczem, rozchodzące się od burzy, natomiast tornado wymaga skoncentrowanego, trwałego wirowania pionowego pod podstawą prądu wstępującego (często lokalnej chmury ściany). Choć wzdłuż chmur łukowatych mogą występować silne wiatry prostoliniowe lub krótkie porywy (gustnado), cała wielokilometrowa chmura łukowata nie opada jako jedno gigantyczne tornado.
Jakie metadane pomagają zweryfikować niezwykłe zdjęcie pogodowe?
Zachowaj nieprzycięty oryginalny plik RAW/JPEG z sygnaturą czasową EXIF (oraz przesunięciem UTC), przybliżony kierunek kompasu, ogniskową obiektywu (np. 24 mm vs. 200 mm), czas naświetlania oraz drugą klatkę wykonaną 30–60 sekund później. Dwie klatki oddzielone o pół minuty natychmiast odróżniają nieruchome fale stojące chmur lub strzępy chmur (scud) od wirujących wirów.
Zgłoś nieznane zjawisko na niebie
Sfotografowano nietypowy łuk halo, formację lodową lub falę chmur? Sformatuj godzinę, kierunek kompasu i dane obiektywu za pomocą naszego narzędzia do zgłoszeń terenowych.